Hê's lô anh em, lại là mình đây!
Hôm nay không bàn chuyện công việc, không bàn chuyện máy móc hay số liệu đau đầu nữa nhé. Tết nhất đến sát "mông" rồi, nhìn lịch mà giật mình thon thót. Không biết anh em thế nào chứ tầm này là mình bắt đầu thấy mùi nhang trầm, mùi lá mùi già với cái không khí se lạnh đặc trưng của miền Bắc rồi đấy.
Chả là hôm qua mẹ mình có giao cho cái "nhiệm vụ bất khả thi": Năm nay con lớn rồi, cầm tiền đi chợ chọn đồ làm mâm cỗ cúng tất niên đêm 30 nhé!. Nghe xong cũng hơi toát mồ hôi hột, nhưng mà với kinh nghiệm bao năm lẽo đẽo theo mẹ ra chợ Hàng Bè, chợ Đồng Xuân, thì mình cũng tích lũy được kha khá "bí kíp" võ công.
Thế nên hôm nay, rảnh rỗi sinh nông nổi, mình lên bài chia sẻ lại cho anh em, đặc biệt là mấy ông con trai hay mấy bạn gái mới về ra mắt nhà chồng, cách chọn nguyên liệu sao cho mâm cỗ đêm 30 nó phải gọi là "nhức nách", chuẩn vị Tết Bắc luôn. Bài này dài, anh em chịu khó đọc nhé, toàn kinh nghiệm xương máu cả đấy!
Mâm cỗ Tết miền Bắc - Cái hồn của ngày đoàn viên (Ảnh minh họa)
1. "Linh hồn" của mâm cỗ: Chọn gà trống cúng sao cho chuẩn?
Nói gì thì nói, mâm cỗ miền Bắc mà thiếu đĩa gà luộc ngậm hoa hồng thì coi như mất đi một nửa cái Tết. Nhưng chọn gà cúng nó khác hoàn toàn với chọn gà để rang gừng hay nấu phở nhé anh em.
Kinh nghiệm thực chiến của mình là phải ra chợ sớm, đừng có ngủ nướng đến trưa mới vác mặt ra thì chỉ còn gà "công nghiệp" thôi. Mục tiêu của chúng ta là: Gà trống hoa mơ.
Tại sao lại là gà trống hoa mơ?
Loại này lông màu mật mía pha chút vàng, mào cờ dựng đứng, nhìn oai phong lẫm liệt lắm. Khi luộc lên da nó vàng óng như nghệ, không bị nứt toác.
Check-list khi chọn gà:
- Cái mào: Phải đỏ tươi, dựng đứng, không được tím tái hay rủ sang một bên. Mào là cái thần thái của con gà mà.
- Cặp chân: Chọn con chân nhỏ, vàng đều, cựa ngắn thôi (cựa dài là gà già, dai ngoách nhai gãy răng đấy). Đặc biệt để ý phần ức, ức phải đầy đặn, bấm nhẹ vào thấy chắc nịch chứ không phập phồng.
- Vạch lông xem da: Anh em vạch thử lông ở ức hoặc dưới cánh, thấy da mỏng, mềm, vàng nhẹ là chuẩn. Đừng mua mấy con da dày cùi, lỗ chân lông to đùng nhé.
- Cái phao câu: Sờ thử thấy gọn, không dính phân hay ướt át là gà khỏe.
2. Bánh Chưng - Chọn nếp, chọn lá, chọn thịt
Nhà anh em nào còn gói bánh chưng không? Nhà mình thì năm nào cũng duy trì cái lệ này. Dù bận đến mấy, đêm 28, 29 cũng phải quây quần gói bánh. Để có cái bánh xanh, rền, ăn vào nhớ mãi thì khâu chọn nguyên liệu nó quyết định 90% rồi.
Gạo nếp cái hoa vàng
Đừng ham rẻ mà mua nếp tạp. Phải tìm mua đúng Nếp cái hoa vàng hạt tròn, mẩy, đều tăm tắp. Anh em bốc một nắm lên ngửi thử, nó phải thơm dịu mùi lúa mới, không hôi mốc. Cắn thử hạt gạo thấy giòn tan, ngọt hậu là duyệt.
Đỗ xanh và Thịt lợn
- Đỗ xanh: Mua loại tiêu hạt nhỏ, ruột vàng, đã tách vỏ hoặc chưa cũng được (chưa tách vỏ thì ngâm đãi hơi cực nhưng ăn bùi hơn). Cắn hạt đỗ thấy giòn, màu vàng tươi là đỗ mới.
- Thịt lợn: Đây là cái mình thích nhất này. Nhân bánh chưng chuẩn Bắc là phải dùng thịt ba chỉ hoặc thịt nách, có cả nạc cả mỡ. Mỡ lợn khi ninh nhừ nó tan ra, ngấm vào đỗ vào gạo thì bánh mới ngậy. Chọn miếng thịt tươi, màu hồng sáng, ấn tay vào có độ đàn hồi tốt, bì mỏng thôi nhé.
Lá dong
Chọn lá dong bánh tẻ (không quá già, không quá non). Lá già thì gói dễ gãy, lá non thì bánh nhạt màu. Chọn lá to bản, xanh đậm, cuống nhỏ thì khi gói bánh sẽ vuông vức đẹp mắt. Nhớ soi kĩ xem có bị rách hay sâu không nhé.
3. Giò Lụa - Kén cá chọn canh
Giò lụa miền Bắc thì nổi tiếng rồi. Mâm cỗ không thể thiếu khoanh giò trắng ngà, mặt giò có vài lỗ rỗ (đấy là dấu hiệu giò làm thủ công, có không khí bên trong lúc giã, chứ mịn thín như thạch là giò pha bột đấy).
Nếu anh em đi đặt giò hoặc mua sẵn, hãy để ý mùi hương. Giò ngon có mùi thơm nhẹ của thịt quyện với mùi lá chuối luộc chín. Nếu ngửi thấy mùi nồng nồng, hắc hắc thì khả năng cao là có hàn the, né gấp nhé. Cắt lát giò ra, miếng giò phải hơi ươn ướt, màu phớt hồng chứ không trắng bệch.
4. Canh măng khô - Món "tốn cơm" nhất
Tết miền Bắc lạnh, húp bát canh măng hầm chân giò hay sườn sụn thì ấm cả người. Nhưng chọn măng khô là cả một nghệ thuật đấy, không đùa đâu.
Phân loại măng:
Thường có măng lưỡi lợn (dày, giòn) và măng rối (xé nhỏ, mềm). Tùy sở thích mà chọn, nhưng mình vote măng lưỡi lợn hầm chân giò là "đỉnh của chóp".
Cách chọn:
- Màu sắc: Chọn loại màu vàng nâu nhạt, màu hổ phách. Đừng mua loại vàng ươm, bóng loáng, trông thì đẹp nhưng dễ bị tẩm lưu huỳnh sấy cho đẹp mã lắm.
- Mùi: Cầm lên ngửi. Măng ngon có mùi ngai ngái đặc trưng của măng phơi nắng. Còn nghe mùi hắc xộc lên mũi thì bỏ ngay.
- Độ khô: Bẻ thử miếng măng, thấy khô giòn, không bị ẩm mốc là ok. Măng dày mình phải ngâm mấy ngày, luộc đi luộc lại nước mới trong được.
5. Nem rán - Sự tổng hòa của hương vị
Cuối cùng là món nem rán (miền Nam gọi là chả giò). Nguyên liệu làm nem thì lỉnh kỉnh: thịt băm, trứng, miến, mộc nhĩ, nấm hương, cà rốt, hành tây...
Kinh nghiệm xương máu của mình là:
- Mộc nhĩ, nấm hương: Chọn loại cánh to, dày, mặt trên màu nấm, mặt dưới màu sáng. Ngâm nở ra thái nhỏ sần sật mới ngon.
- Miến: Dùng miến dong (loại màu hơi xám xám ấy), đừng dùng miến gạo trắng tinh. Miến dong nó dai, không bị nát khi rán.
- Bánh đa nem: Chọn loại bánh đa nem phơi sương Hà Tĩnh hoặc bánh đa nem làng Chều. Loại này cuốn dễ, rán lên giòn rụm mà để lâu không bị ỉu. Bí kíp để nem vàng đẹp là phết tí tẹo đường hoặc giấm lên vỏ bánh trước khi cuốn, hoặc cho ít bia vào lúc trộn nhân (cái này mẹ mình dạy, bao uy tín).
Lời kết
Đấy, sơ sơ thì mâm cỗ đêm 30 Tết ở miền Bắc nó xoay quanh mấy món chủ đạo đấy thôi. Nghe thì đơn giản nhưng để chọn được đồ tươi, đồ ngon thì cũng mất cả buổi lượn lờ chợ búa đấy anh em ạ. Nhưng mà vui!
Cái cảm giác xách làn đi giữa chợ Tết, chen chúc một tí, mặc cả một tí, chọn được con gà ưng ý, mớ rau tươi rói nó sướng lắm. Về nhà tuy mệt nhưng nhìn mâm cỗ đầy đặn dâng lên tổ tiên, cảm thấy năm cũ qua đi trọn vẹn, năm mới hứa hẹn nhiều điều may mắn.
Hy vọng mấy cái chia sẻ đời thường này giúp ích được cho anh em, nhất là mấy ông lần đầu phải "cầm trịch" vụ sắm tết. Chúc anh em và gia đình có một cái Tết ấm áp, no đủ và hạnh phúc nhé!
Anh em nào có bí kíp gì hay ho hơn thì comment bên dưới chia sẻ cho mọi người cùng biết với nhé. Giờ mình phải đi ngâm măng đây, không mẹ lại mắng "thất bát" bây giờ!
--- Đêm Giao Thừa ---
