Hê's lô hê's lyly, chào tất cả anh em, bạn bè gần xa nhé!
Lại là mình đây, Đêm Giao Thừa đây (nghe cái tên là thấy Tết về đến ngõ rồi đúng không?). Bình thường toàn ngồi gõ phím chia sẻ thủ thuật nọ kia, nhưng hôm nay, trong cái không khí se se lạnh đặc trưng của miền Bắc những ngày cuối năm, mình muốn "đổi gió" một chút. Tạm gác lại mấy chuyện công nghệ khô khan sang một bên, hôm nay mình sẽ ngồi xuống tâm sự mỏng và chia sẻ với mọi người một "dự án" siêu to khổng lồ mà năm nào mình cũng phải "deploy" thật mượt mà: Chuẩn bị mâm cỗ cúng Giao Thừa đêm 30 Tết.
Nói thật với mọi người, ngày xưa mình cũng lóng ngóng lắm, động vào cái gì cũng sợ hỏng. Nhưng qua vài "mùa trăng" lăn lộn trong bếp phụ mẹ, giờ mình cũng đúc kết được kha khá kinh nghiệm xương máu. Bài viết này sẽ không lòng vòng nữa, mình sẽ đi thẳng vào hướng dẫn chi tiết cách làm một mâm cỗ truyền thống miền Bắc chuẩn chỉ nhất, cùng những câu chuyện bi hài mình từng trải qua nhé. Bắt đầu thôi!
1. Ý nghĩa của mâm cỗ Giao Thừa - Không chỉ là nghi thức
Trước khi xắn tay vào làm, anh em mình phải thông tư tưởng một chút. Giao Thừa là thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, là lúc đất trời giao hòa. Ở miền Bắc mình, mâm cỗ cúng Giao Thừa (còn gọi là mâm cỗ trừ tịch) cực kỳ quan trọng. Nó thể hiện lòng thành kính của con cháu mời ông bà tổ tiên về ăn Tết, cũng là để tiễn quan Hành Khiển cũ, đón quan Hành Khiển mới.
Cảm giác đêm 30, ngoài trời tối đen như mực, lất phất mưa phùn, trong nhà mùi hương trầm thơm ngát, cả nhà quây quần bên mâm cỗ... thực sự nó thiêng liêng lắm mọi người ạ. Nó làm mình thấy trân trọng gia đình hơn rất nhiều.
2. Menu "huyền thoại" của mâm cỗ miền Bắc
Khác với miền Nam hay miền Trung, mâm cỗ miền Bắc thường tuân theo quy tắc "4 bát 4 đĩa" hoặc "6 bát 6 đĩa" tùy điều kiện, nhưng tựu chung lại thì không thể thiếu những "gương mặt thương hiệu" sau đây:
- Gà luộc: Phải là gà trống tơ, ngậm hoa hồng.
- Bánh chưng: Xanh vuông vức.
- Xôi gấc: Màu đỏ cho cả năm may mắn (đỏ như son luôn).
- Giò lụa/Giò xào: Cắt miếng đẹp đẽ.
- Nem rán: Món quốc dân không thể thiếu.
- Canh măng móng giò: Hoặc canh miến lòng gà.
- Đĩa nộm/Hành muối: Để chống ngán.
Nghe thì quen thuộc đấy, nhưng để làm cho ngon và đẹp thì cũng "trầy vi tróc vảy" phết đấy chứ không đùa đâu.
3. Hướng dẫn thực chiến chi tiết (Kinh nghiệm thực tế)
Bước 1: Tuyển chọn "diễn viên chính" - Gà luộc
Đây là khâu quan trọng nhất. Gà cúng Giao Thừa bắt buộc phải là gà trống. Mọi người nhớ chọn con nào mào đỏ tươi, chân vàng, ức đầy đặn nhé. Kinh nghiệm của mình là ra chợ sớm, dặn cô bán hàng chọn cho con nào "hoa hậu" nhất đàn.
Cách luộc gà không bị nứt da (Bí kíp gia truyền):
Hồi đầu mình luộc toàn bị nứt đùi, nhìn chán đời lắm. Sau mới biết mẹo này:
- Rửa gà thật sạch với muối và gừng để khử mùi.
- Cho gà vào nồi nước lạnh ngay từ đầu (đừng đợi nước sôi mới thả vào nhé, da nó co lại nứt toác ngay).
- Cho thêm vài lát gừng, hành tím nướng và chút muối vào nước.
- Đun lửa vừa, khi nước sôi thì vặn nhỏ lửa liu riu, hớt bọt liên tục cho nước trong.
- Quan trọng: Luộc tầm 15-20 phút tùy gà to nhỏ, sau đó tắt bếp và ngâm gà trong nồi thêm 10-15 phút nữa. Cách này giúp gà chín sâu mà da vẫn căng bóng, không bị nát.
Vớt ra thì thả ngay vào thau nước đá lạnh. Đảm bảo da gà giòn sần sật, vàng ươm. Nhớ gắn thêm bông hoa hồng đỏ vào mỏ chú gà cho đúng bài nhé.
Bước 2: Xôi Gấc - Màu đỏ may mắn
Gạo nếp cái hoa vàng ngâm qua đêm cho nở mềm. Gấc thì bổ đôi, lấy ruột bóp với chút rượu trắng cho dậy màu (cái này là mẹ mình dạy, rượu làm gấc đỏ hơn đấy). Trộn gạo với thịt gấc, thêm chút muối rồi đồ lên.
Kinh nghiệm đau thương của mình: Có năm mình quên không cho dầu ăn vào lúc xôi gần chín, kết quả xôi bị khô, nhìn không bóng bẩy. Mọi người nhớ nhé, khi xôi gần chín, rưới chút mỡ gà hoặc dầu ăn vào đảo đều, hạt xôi sẽ bóng lưỡng, nhìn là muốn ăn ngay.
Bước 3: Nem rán - Thử thách kiên nhẫn
Món này tốn công nhất này. Nhân nem thì gồm thịt băm, mộc nhĩ, nấm hương, miến, trứng, cà rốt, hành tây... băm nhỏ trộn đều.
Lưu ý cực mạnh: Đừng cho quá nhiều trứng hoặc nhân quá ướt, lúc gói bánh đa nem sẽ bị nát, rán lên không giòn. Khi rán thì để lửa vừa, rán sơ một lượt, gần ăn rán lại lượt hai lửa to hơn thì nem mới giòn tan rôm rốp được. Năm kia mình vội, rán lửa to đùng, bên ngoài cháy đen mà bên trong thịt vẫn sống, bị bố mắng cho một trận nhớ đời.
Bước 4: Canh măng - Linh hồn của mâm cỗ
Măng khô (măng lưỡi lợn là ngon nhất) phải ngâm từ mấy ngày trước, luộc đi luộc lại 3-4 lần cho hết nước màu nâu. Ninh móng giò hoặc sườn cho ra nước ngọt, thả măng vào ninh tiếp cho đến khi măng mềm, ngấm gia vị béo ngậy. Bát canh măng nóng hổi, rắc thêm tí hành trần, mùi ta... ôi chao, nhắc đến lại thèm rỏ dãi.
4. Bày biện mâm cỗ và bài học nhận được
Nấu xong rồi thì công đoạn bày biện (decor) cũng quan trọng không kém.
- Gà luộc ngậm hoa hồng đặt chính giữa hoặc vị trí trang trọng nhất.
- Xôi nén vào khuôn hình hoa hoặc hình chữ Phúc/Lộc.
- Bánh chưng bóc lá, cắt dây lạt (đừng dùng dao cắt nhé, dùng chính dây lạt để xắn bánh mới đẹp và mịn).
- Bát đũa phải sạch sẽ, khô ráo. Rót rượu, rót nước đầy đủ.
Thực sự thì việc chuẩn bị mâm cỗ này rất mệt, nhất là với thanh niên tụi mình, quen ăn sẵn hoặc gọi đồ về. Có những lúc làm sai, hỏng, bị mắng cũng nản lắm chứ. Nhưng khi nhìn thấy mâm cỗ tươm tất đặt lên bàn thờ, khói hương nghi ngút vào thời khắc Giao Thừa, mình thấy mọi vất vả đều xứng đáng. Đó không chỉ là đồ ăn, đó là sự kết nối, là gìn giữ truyền thống. Tự nhiên thấy mình trưởng thành hơn, có trách nhiệm hơn với gia đình.
Lời kết
Vậy là mình đã chia sẻ xong quy trình "chinh chiến" mâm cỗ đêm 30 Tết rồi. Hy vọng bài viết này sẽ giúp ích cho các bạn, nhất là những ai lần đầu đảm nhận trọng trách cao cả này.
Tết đến xuân về, chúc mọi người một năm mới bình an, sức khỏe dồi dào và đặc biệt là luôn giữ được ngọn lửa ấm áp trong gian bếp gia đình nhé. Nếu có thắc mắc gì hay có mẹo hay ho hơn, đừng ngại comment bên dưới để anh em mình cùng chém gió, trao đổi nhé.
Giờ thì mình phải đi ngâm măng đây, không mẹ lại gọi "cháy máy" bây giờ. Bye bye và hẹn gặp lại mọi người ở các bài viết sau!
Thân ái,
Đêm Giao Thừa
