Chào các bạn,
Không khí Tết đang tràn ngập khắp mọi nẻo đường rồi. Nếu như ở các bài viết trước mình hay chia sẻ về template hay thủ thuật làm đẹp cho "nhà ảo" (blog), thì hôm nay, hòa chung không khí rộn ràng của những ngày cuối năm, mình muốn ngồi lại chia sẻ với các bạn về việc chuẩn bị cho "nhà thật" của chúng ta.
Đặc biệt là với những bạn ở miền Bắc hoặc yêu thích văn hóa truyền thống Bắc Bộ, Đêm Giao Thừa là thời khắc thiêng liêng nhất, quan trọng nhất trong cả một năm. Vậy Giao Thừa thực sự là gì? Tại sao nó lại quan trọng đến thế và chúng ta cần chuẩn bị những gì để có một năm mới vạn sự như ý? Hãy cùng mình tìm hiểu chi tiết trong bài viết này nhé.
Ảnh minh họa: Không khí ấm cúng đêm Giao Thừa (Nguồn: Internet)
1. Đêm Giao Thừa là gì? Hiểu đúng về thời khắc "Trừ Tịch"
Nhiều bạn thường chỉ hiểu đơn giản Giao Thừa là lúc 0 giờ 00 phút. Nhưng xét về góc độ văn hóa và tâm linh, nó mang ý nghĩa sâu sắc hơn nhiều.
Giao Thừa (hay còn gọi là đêm Trừ Tịch) là thời điểm chuyển giao giữa năm cũ và năm mới. Trong quan niệm dân gian, đây là lúc Trời Đất giao hòa, âm dương hòa quyện. "Trừ" có nghĩa là trao lại, thay đổi; "Tịch" là ban đêm. Hiểu nôm na, đây là đêm thay đổi, trừ bỏ những điều xấu, xui xẻo của năm cũ để đón nhận những điều tốt lành, may mắn của năm mới.
Ở miền Bắc, thời khắc này thường đi kèm với cái lạnh đặc trưng, mưa xuân lất phất, tạo nên một không khí cực kỳ thiêng liêng và ấm cúng mà những người con xa quê luôn đau đáu nhớ về.
2. Ý nghĩa tâm linh của Đêm Giao Thừa
Theo phong tục cổ truyền Việt Nam, mỗi năm sẽ có một vị quan Hành Khiển (vị thần trông coi việc nhân gian) cai quản. Hết một năm, vị quan cũ sẽ bàn giao công việc lại cho vị quan mới. Thời khắc Giao Thừa chính là lúc diễn ra cuộc "bàn giao" này.
- Lễ tống cựu nghinh tân: Tiễn vị thần năm cũ đi và đón vị thần năm mới đến.
- Sự đoàn viên: Đây là lúc con cháu tụ họp đông đủ nhất, cùng nhau thắp nén hương tưởng nhớ ông bà tổ tiên.
- Khởi đầu mới: Mọi buồn phiền, xích mích của năm cũ đều được xóa bỏ ("xí xóa") trong giờ phút này để bắt đầu một mối quan hệ tốt đẹp hơn.
3. Đêm Giao Thừa miền Bắc thường làm gì? Hướng dẫn chi tiết
Đây là phần quan trọng nhất mà mình muốn chia sẻ với các bạn. Tết miền Bắc có những nghi thức rất riêng, cầu kỳ và tinh tế. Dưới đây là những việc "nhất định phải làm" (checklist) để có một đêm Giao Thừa trọn vẹn.
3.1. Chuẩn bị mâm cỗ cúng Giao Thừa (Quan trọng)
Khác với nhiều nơi, người miền Bắc thường chuẩn bị hai mâm cỗ: một mâm cúng ngoài trời và một mâm cúng trong nhà (trên bàn thờ gia tiên).
a. Mâm cúng ngoài trời (Cúng quan Hành Khiển)
Mục đích là để tiễn quan cũ, đón quan mới. Vì các quan bàn giao công việc rất vội vã ở ngoài trời nên mâm cúng này phải đặt ở giữa sân hoặc trước cửa chính.
Thành phần gồm có:
- Gà trống luộc: Đây là "linh hồn" của mâm cỗ. Gà phải là gà trống tơ, mào cờ đỏ tươi, luộc khéo để da vàng óng, không bị nứt. Đặc biệt, gà cúng giao thừa miền Bắc thường được uốn cánh tiên và ngậm một bông hoa hồng đỏ ở mỏ (tượng trưng cho việc báo hiệu mặt trời mọc, đón ánh sáng mới).
- Bánh chưng: 1 chiếc bánh chưng xanh vuông vức.
- Xôi gấc: Màu đỏ tượng trưng cho may mắn (hoặc xôi đỗ xanh).
- Mâm ngũ quả: Bày biện đẹp mắt.
- Rượu, trà, nước, gạo, muối.
- Mũ cánh chuồn, tiền vàng: Dành cho quan Hành Khiển.
b. Mâm cúng trong nhà (Cúng Gia tiên)
Mâm này để mời ông bà tổ tiên về ăn Tết cùng con cháu. Tùy điều kiện gia đình mà biện lễ, nhưng thường sẽ có đầy đủ các món đặc trưng của cỗ Tết miền Bắc như: Bánh chưng, giò lụa, nem rán, canh măng miến, hành muối...
Lưu ý nhỏ từ mình: Khi cúng Giao Thừa, người chủ gia đình (thường là bố hoặc ông) phải ăn mặc chỉnh tề, quần dài áo the (hoặc vest), thắp hương và đọc văn khấn thành tâm đúng vào lúc 0 giờ 00 phút.
3.2. Tục Xông Đất (Đạp đất)
Sau thời khắc Giao Thừa, người đầu tiên bước chân vào nhà bạn sẽ là người "xông đất". Người miền Bắc cực kỳ coi trọng tục lệ này vì tin rằng người xông đất sẽ quyết định may mắn của gia đình trong cả năm.
Tips chọn người xông đất:
- Nên chọn người hợp tuổi với gia chủ (Tam hợp, Nhị hợp).
- Người có tính tình xởi lởi, vui vẻ, thành đạt, gia đình hạnh phúc.
- Tránh người đang có tang ("bụi").
Nhiều gia đình cẩn thận thường nhờ người thân quen xông đất giúp, hoặc chính gia chủ sẽ tự xông đất nhà mình (bằng cách đi ra ngoài trước giao thừa và quay về nhà ngay sau đó).
3.3. Hái lộc đầu xuân
Sau khi cúng xong, nhiều người thường đi lễ chùa, đình để cầu may. Khi trở về, họ sẽ ngắt một cành cây nhỏ (cành lộc) mang về nhà cắm lên bàn thờ. Tuy nhiên, ngày nay để bảo vệ môi trường, mình khuyên các bạn thay vì bẻ cây, hãy mua những cành lộc mía, hoặc đơn giản là xin một phong bao lì xì, một lá bùa bình an tại chùa là đủ ý nghĩa rồi.
3.4. Hương vị đặc trưng: Mùi pháo và Mưa xuân
Ngày xưa, Giao Thừa là phải có tiếng pháo đì đùng. Giờ đây, dù không còn đốt pháo tự do nhưng tiếng pháo hoa từ các điểm bắn tập trung hay pháo điện tử tại gia vẫn làm nên không khí rộn ràng.
Đặc biệt, cái "vị" của Giao Thừa miền Bắc nằm ở mưa xuân. Những hạt mưa lất phất, không đủ làm ướt áo nhưng đủ làm không khí trở nên se lạnh, mờ ảo. Mọi người quây quần bên nồi bánh chưng, ngửi mùi hương trầm thơm ngát tỏa ra từ bàn thờ... Đó là cảm giác bình yên mà không nơi nào có được.
4. Những điều kiêng kỵ trong đêm Giao Thừa (Nên biết)
Để cả năm "đầu xuôi đuôi lọt", các bạn nhớ lưu ý tránh những điều sau nhé:
- Không làm vỡ đồ đạc: Gương, bát đĩa vỡ là điềm báo của sự chia ly, đổ vỡ.
- Không nói lời xui xẻo, to tiếng: Chỉ nói lời hay ý đẹp, chúc tụng nhau. Dù có giận dỗi gì trong năm cũ cũng phải bỏ qua hết.
- Không đổ rác, quét nhà: Theo quan niệm, quét nhà lúc này là quét hết tài lộc ra cửa. (Thường thì việc dọn dẹp phải xong trước bữa cơm tất niên).
- Đèn trong nhà luôn bật sáng: Để thu hút dương khí, xua tan bóng tối.
Lời kết
Vậy là mình đã chia sẻ xong với các bạn về Đêm Giao Thừa và những phong tục truyền thống tại miền Bắc. Hy vọng bài viết này sẽ giúp các bạn, đặc biệt là các bạn trẻ, hiểu rõ hơn và chuẩn bị chu đáo hơn cho dịp Tết Nguyên Đán sắp tới.
Dù xã hội có hiện đại đến đâu, công nghệ có phát triển thế nào (như AI hay các phần mềm mình hay share), thì những giá trị văn hóa truyền thống như thế này vẫn là cốt lõi, là nơi để chúng ta tìm về sự cân bằng trong tâm hồn.
Nếu thấy bài viết hữu ích, đừng quên Chia sẻ cho bạn bè cùng biết nhé. Chúc các bạn và gia đình một năm mới An Khang - Thịnh Vượng - Vạn Sự Như Ý!
