Hê's lô hê's lyly! Hello các bạn, lại là mình đây.
Hôm nay ngồi viết những dòng này, nhìn ra cửa sổ thấy trời Hà Nội bắt đầu lất phất mưa phùn, cái lạnh "ngọt" đặc trưng của miền Bắc đã ùa về rồi. Cảm giác Tết nhất nó cứ rạo rực trong người anh em ạ. Chắc giờ này các bạn cũng đang tất bật "chạy deadline" cuối năm hoặc lo sắm sửa đào quất hết rồi đúng không?
Chuyện là sáng nay mình vừa cùng bố mẹ về quê đi tảo mộ. Ngồi trên xe nghĩ vẩn vơ, thấy phong tục này của người Việt mình hay quá, thiêng liêng quá, mà lại có nhiều điều anh em trẻ chúng mình đôi khi lóng ngóng không biết. Thế là về đến nhà, mình phải bật máy lên viết ngay bài này để tâm sự, chia sẻ dăm ba cái kinh nghiệm thực tế với các bạn. Coi như là một bài "note" lại những gì nên làm và không nên làm khi đi tảo mộ, đặc biệt là ở cái đất Bắc mình, để cả năm mới anh em ta đều may mắn, bình an nhé!
Bài này mình viết hơi dài, kiểu tâm sự mỏng thôi, không cầu kỳ văn vẻ đâu, anh em chịu khó đọc hết nhé!
Hôm nay ngồi viết những dòng này, nhìn ra cửa sổ thấy trời Hà Nội bắt đầu lất phất mưa phùn, cái lạnh "ngọt" đặc trưng của miền Bắc đã ùa về rồi. Cảm giác Tết nhất nó cứ rạo rực trong người anh em ạ. Chắc giờ này các bạn cũng đang tất bật "chạy deadline" cuối năm hoặc lo sắm sửa đào quất hết rồi đúng không?
Chuyện là sáng nay mình vừa cùng bố mẹ về quê đi tảo mộ. Ngồi trên xe nghĩ vẩn vơ, thấy phong tục này của người Việt mình hay quá, thiêng liêng quá, mà lại có nhiều điều anh em trẻ chúng mình đôi khi lóng ngóng không biết. Thế là về đến nhà, mình phải bật máy lên viết ngay bài này để tâm sự, chia sẻ dăm ba cái kinh nghiệm thực tế với các bạn. Coi như là một bài "note" lại những gì nên làm và không nên làm khi đi tảo mộ, đặc biệt là ở cái đất Bắc mình, để cả năm mới anh em ta đều may mắn, bình an nhé!
Bài này mình viết hơi dài, kiểu tâm sự mỏng thôi, không cầu kỳ văn vẻ đâu, anh em chịu khó đọc hết nhé!
1. Tảo mộ - Không chỉ là dọn cỏ
Nói thật với anh em, hồi bé mình lười đi tảo mộ lắm. Cứ nghĩ là phải dậy sớm, ra đồng gió rét, rồi lội ruộng bẩn hết giày dép. Nhưng càng lớn, mình càng thấm thía cái ý nghĩa của việc này.
Tảo mộ (hay còn gọi là chạp mả) thường diễn ra vào những ngày giáp Tết, tầm từ 20 tháng Chạp trở đi. Đây không đơn thuần chỉ là ra rẫy cỏ, sơn sửa lại mộ phần cho các cụ đâu. Với mình, đây là lúc "mời các cụ về ăn Tết". Người sống có nhà mới, quần áo mới đón xuân thì người đã khuất cũng cần được sửa sang "ngôi nhà" của họ cho tươm tất. Đó là cái đạo lý "uống nước nhớ nguồn" mà bố mình năm nào cũng nhắc đi nhắc lại khi thắp hương.
Cảm giác đứng giữa cánh đồng, mùi hương trầm thơm ngát quyện với mùi cỏ cháy, mùi đất ẩm ngày đông... nó lạ lắm các bạn ạ. Nó làm mình thấy lòng nhẹ tênh, mọi lo toan cơm áo gạo tiền cả năm dường như tan biến hết.
Tảo mộ (hay còn gọi là chạp mả) thường diễn ra vào những ngày giáp Tết, tầm từ 20 tháng Chạp trở đi. Đây không đơn thuần chỉ là ra rẫy cỏ, sơn sửa lại mộ phần cho các cụ đâu. Với mình, đây là lúc "mời các cụ về ăn Tết". Người sống có nhà mới, quần áo mới đón xuân thì người đã khuất cũng cần được sửa sang "ngôi nhà" của họ cho tươm tất. Đó là cái đạo lý "uống nước nhớ nguồn" mà bố mình năm nào cũng nhắc đi nhắc lại khi thắp hương.
Cảm giác đứng giữa cánh đồng, mùi hương trầm thơm ngát quyện với mùi cỏ cháy, mùi đất ẩm ngày đông... nó lạ lắm các bạn ạ. Nó làm mình thấy lòng nhẹ tênh, mọi lo toan cơm áo gạo tiền cả năm dường như tan biến hết.
2. Công tác chuẩn bị: Đừng để "nước đến chân mới nhảy"
Kinh nghiệm xương máu của mình là phải chuẩn bị kỹ từ ở nhà. Đừng để ra đến nơi rồi mới nhớ quên bật lửa hay quên thẻ hương thì... ối dồi ôi luôn.
Những thứ cơ bản cần có (checklist cho anh em nè):
Những thứ cơ bản cần có (checklist cho anh em nè):
- Hương (nhang), nến/đèn dầu: Cái này là vật dẫn đường, quan trọng số 1 nhé.
- Hoa quả tươi: Thường mình thấy các bà các mẹ hay mua hoa cúc vàng hoặc cúc trắng, hoa lay ơn. Quả thì cứ ngũ quả hoặc cam canh, bưởi diễn mà chiến.
- Vàng mã: Một ít tiền vàng tượng trưng thôi, không cần đốt quá nhiều đâu, quan trọng là tấm lòng.
- Đồ mặn (tùy gia đình): Có nhà mang xôi gà, giò chả, rượu thịt ra cúng. Có nhà thì chỉ cúng chay. Nhà mình thì thường có chai rượu nếp nhỏ và đĩa xôi.
- Dụng cụ dọn dẹp: Cuốc, xẻng con, chổi, bật lửa (nhớ check gas nhé), khăn sạch và nước để lau bát hương.
3. Quy trình "chuẩn chỉ" khi ra mộ (Thực tế mình làm)
Cái này mình quan sát các cụ bô lão trong họ làm rồi học theo thôi, chia sẻ lại cho anh em để đi không bị bỡ ngỡ:
Bước 1: Xin phép Thổ công, Thổ địa
Trước khi vào thăm mộ nhà mình, anh em nhớ phải thắp hương ở ban thờ chung của nghĩa trang hoặc miếu thờ Thổ thần ở đó trước nhé. Kiểu như mình đến nhà ai chơi thì phải chào chủ nhà trước ấy mà. Xin phép các ngài cho con cháu vào thăm nom phần mộ gia tiên.
Bước 2: Dọn dẹp mộ phần
Lúc này mới bắt tay vào việc chân tay đây. Anh em nhổ hết cỏ dại xung quanh, vun lại đất nếu thấy mộ bị sụt lún. Nếu mộ xây rồi thì lấy chổi quét tước sạch sẽ, lấy khăn ẩm lau bụi bặm trên bia mộ.
Lưu ý nhỏ: Khi dọn cỏ nhớ nhẹ nhàng, đừng cuốc mạnh quá kẻo động long mạch nha.
Bước 3: Thắp hương và khấn
Sau khi sạch sẽ rồi thì bày biện lễ vật. Thắp hương cho các cụ nhà mình xong, anh em nhớ thắp thêm vài nén cho các ngôi mộ xung quanh, mộ vô chủ lân cận nữa nhé. Người xưa bảo đấy là chia sẻ lộc, để các cụ nhà mình sống ở đấy cũng hòa thuận với "hàng xóm láng giềng".
Lúc khấn thì cứ thành tâm mời ông bà tổ tiên về ăn Tết cùng con cháu, cầu mong sức khỏe bình an. Không cần văn khấn quá cao siêu đâu, tâm thành là được.
Bước 1: Xin phép Thổ công, Thổ địa
Trước khi vào thăm mộ nhà mình, anh em nhớ phải thắp hương ở ban thờ chung của nghĩa trang hoặc miếu thờ Thổ thần ở đó trước nhé. Kiểu như mình đến nhà ai chơi thì phải chào chủ nhà trước ấy mà. Xin phép các ngài cho con cháu vào thăm nom phần mộ gia tiên.
Bước 2: Dọn dẹp mộ phần
Lúc này mới bắt tay vào việc chân tay đây. Anh em nhổ hết cỏ dại xung quanh, vun lại đất nếu thấy mộ bị sụt lún. Nếu mộ xây rồi thì lấy chổi quét tước sạch sẽ, lấy khăn ẩm lau bụi bặm trên bia mộ.
Lưu ý nhỏ: Khi dọn cỏ nhớ nhẹ nhàng, đừng cuốc mạnh quá kẻo động long mạch nha.
Bước 3: Thắp hương và khấn
Sau khi sạch sẽ rồi thì bày biện lễ vật. Thắp hương cho các cụ nhà mình xong, anh em nhớ thắp thêm vài nén cho các ngôi mộ xung quanh, mộ vô chủ lân cận nữa nhé. Người xưa bảo đấy là chia sẻ lộc, để các cụ nhà mình sống ở đấy cũng hòa thuận với "hàng xóm láng giềng".
Lúc khấn thì cứ thành tâm mời ông bà tổ tiên về ăn Tết cùng con cháu, cầu mong sức khỏe bình an. Không cần văn khấn quá cao siêu đâu, tâm thành là được.
4. Những điều KIÊNG KỊ tuyệt đối (Anh em miền Bắc chú ý kỹ)
Phần này quan trọng cực kỳ này. "Có thờ có thiêng, có kiêng có lành", các cụ dạy cấm có sai bao giờ. Đi tảo mộ là chuyện tâm linh, anh em đừng xuề xòa quá.
🚫 Không dẫm đạp lên mộ người khác
Hồi bé mình hay chạy nhảy lung tung, bị bố mắng cho một trận nhớ đời. Ở nghĩa trang lối đi thường hẹp, anh em đi đứng cẩn thận. Tuyệt đối không dẫm đạp, ngồi lên mộ phần của người khác, kể cả mộ vô chủ. Đó là sự bất kính cực lớn đấy.
🚫 Không đi quá sớm hoặc quá muộn
Thời gian đẹp nhất là từ sáng đến tầm 3h chiều. Miền Bắc mình mùa này trời tối nhanh, lại nhiều sương muối. Đi sớm quá khi sương chưa tan hoặc muộn quá khi âm khí nặng không tốt cho sức khỏe, nhất là anh em nào yếu bóng vía về dễ bị ốm.
🚫 Kiêng kị với bà bầu và trẻ nhỏ quá bé
Vợ bạn nào đang bầu bí hoặc con nhỏ dưới 3 tuổi thì tốt nhất nên ở nhà thắp hương gia tiên thôi. Ngoài nghĩa trang khí lạnh nhiều, lại đông người, không tốt cho em bé trong bụng đâu. Cái này là khoa học cũng khuyên chứ không riêng gì tâm linh nhé.
🚫 Ăn mặc: Đừng "thời trang phang thời tiết"
Biết là Tết anh em thích mặc đẹp, nhưng đi tảo mộ thì làm ơn tém tém lại. Tránh mặc đồ quá lòe loẹt, hở hang hay váy ngắn cũn cỡn. Màu trầm, kín đáo là lịch sự và tôn trọng người đã khuất nhất. Với lại ra đồng gió máy, mặc ấm vào không lại cảm lạnh thì mất Tết.
🚫 Chuyện trò: "Uốn lưỡi bảy lần"
Ra đấy gặp họ hàng đông vui, nhưng đừng có cười đùa hô hố, gọi nhau í ới hay văng tục chửi bậy. Không gian tĩnh lặng cần sự trang nghiêm. Đặc biệt cấm kỵ việc chỉ trỏ vào mộ người khác rồi bình phẩm này nọ nhé. Miệng quan trạch, trạ quan tiền - họa từ miệng mà ra cả đấy.
🚫 Chụp ảnh "sống ảo"
Cái này giờ nhiều bạn trẻ mắc phải lắm. Ra mộ thắp hương thì thành tâm, đừng có lôi điện thoại ra selfie chu mỏ check-in các kiểu bên cạnh bia mộ. Phản cảm cực kỳ luôn anh em ạ. Chụp lưu niệm cả gia đình đứng trang nghiêm thì được, chứ đừng "tự sướng" nhé.
🚫 Không dẫm đạp lên mộ người khác
Hồi bé mình hay chạy nhảy lung tung, bị bố mắng cho một trận nhớ đời. Ở nghĩa trang lối đi thường hẹp, anh em đi đứng cẩn thận. Tuyệt đối không dẫm đạp, ngồi lên mộ phần của người khác, kể cả mộ vô chủ. Đó là sự bất kính cực lớn đấy.
🚫 Không đi quá sớm hoặc quá muộn
Thời gian đẹp nhất là từ sáng đến tầm 3h chiều. Miền Bắc mình mùa này trời tối nhanh, lại nhiều sương muối. Đi sớm quá khi sương chưa tan hoặc muộn quá khi âm khí nặng không tốt cho sức khỏe, nhất là anh em nào yếu bóng vía về dễ bị ốm.
🚫 Kiêng kị với bà bầu và trẻ nhỏ quá bé
Vợ bạn nào đang bầu bí hoặc con nhỏ dưới 3 tuổi thì tốt nhất nên ở nhà thắp hương gia tiên thôi. Ngoài nghĩa trang khí lạnh nhiều, lại đông người, không tốt cho em bé trong bụng đâu. Cái này là khoa học cũng khuyên chứ không riêng gì tâm linh nhé.
🚫 Ăn mặc: Đừng "thời trang phang thời tiết"
Biết là Tết anh em thích mặc đẹp, nhưng đi tảo mộ thì làm ơn tém tém lại. Tránh mặc đồ quá lòe loẹt, hở hang hay váy ngắn cũn cỡn. Màu trầm, kín đáo là lịch sự và tôn trọng người đã khuất nhất. Với lại ra đồng gió máy, mặc ấm vào không lại cảm lạnh thì mất Tết.
🚫 Chuyện trò: "Uốn lưỡi bảy lần"
Ra đấy gặp họ hàng đông vui, nhưng đừng có cười đùa hô hố, gọi nhau í ới hay văng tục chửi bậy. Không gian tĩnh lặng cần sự trang nghiêm. Đặc biệt cấm kỵ việc chỉ trỏ vào mộ người khác rồi bình phẩm này nọ nhé. Miệng quan trạch, trạ quan tiền - họa từ miệng mà ra cả đấy.
🚫 Chụp ảnh "sống ảo"
Cái này giờ nhiều bạn trẻ mắc phải lắm. Ra mộ thắp hương thì thành tâm, đừng có lôi điện thoại ra selfie chu mỏ check-in các kiểu bên cạnh bia mộ. Phản cảm cực kỳ luôn anh em ạ. Chụp lưu niệm cả gia đình đứng trang nghiêm thì được, chứ đừng "tự sướng" nhé.
5. Một chút trải nghiệm sau khi về nhà
Kinh nghiệm của các cụ truyền lại là khi đi tảo mộ về, trước khi vào nhà thì nên hơ người qua lửa hoặc rửa mặt nước lá bưởi/lá sả cho ấm người và xua đi hơi lạnh. Anh em cứ làm theo cho yên tâm.
Quần áo đi tảo mộ về cũng nên thay ra giặt luôn, đừng mặc tiếp đi chơi Tết.
Quần áo đi tảo mộ về cũng nên thay ra giặt luôn, đừng mặc tiếp đi chơi Tết.
Lời kết
Đấy, "bí kíp" đi tảo mộ của mình chỉ có thế thôi. Tuy nó đơn giản nhưng là những điều mình đúc kết được sau bao nhiêu năm lẽo đẽo theo chân bố đi chạp mả.
Năm mới sắp đến rồi, việc chăm chút cho phần mộ tổ tiên cũng chính là cách để chúng ta tìm thấy sự bình yên trong tâm hồn, để nhắc nhở bản thân sống tốt hơn, xứng đáng với những gì cha ông để lại. Hy vọng bài viết này giúp ích được chút gì đó cho các bạn, nhất là những ai năm nay mới bắt đầu đảm nhận trọng trách này trong gia đình.
Chúc anh em và gia đình một cái Tết Nguyên Đán thật ấm áp, sum vầy và bình an nhé! Ai có kinh nghiệm gì hay ho nữa thì comment bên dưới chém gió cho xôm nha.
P/s: Viết xong bài này thấy nhẹ cả người, giờ mình đi gói bánh chưng đây. Hẹn gặp lại anh em ở bài viết sau nhé! Bye byeeee!
Năm mới sắp đến rồi, việc chăm chút cho phần mộ tổ tiên cũng chính là cách để chúng ta tìm thấy sự bình yên trong tâm hồn, để nhắc nhở bản thân sống tốt hơn, xứng đáng với những gì cha ông để lại. Hy vọng bài viết này giúp ích được chút gì đó cho các bạn, nhất là những ai năm nay mới bắt đầu đảm nhận trọng trách này trong gia đình.
Chúc anh em và gia đình một cái Tết Nguyên Đán thật ấm áp, sum vầy và bình an nhé! Ai có kinh nghiệm gì hay ho nữa thì comment bên dưới chém gió cho xôm nha.
P/s: Viết xong bài này thấy nhẹ cả người, giờ mình đi gói bánh chưng đây. Hẹn gặp lại anh em ở bài viết sau nhé! Bye byeeee!
--- Đêm Giao Thừa ---
